Litania niepodległościowa na uchodźstwie. Księgi narodu polskiego i pielgrzymstwa polskiego.

Flaga Rzeczypospolitej Obojga Narodów (Korony Królestwa Polskiego i Wielkiego Księstwa Litewskiego)  (commons.wikimedia.org)

W małej książeczce p.t. Siedem opowiadań o Mickiewiczu, znajdziemy cenne opowiadanie o losach wywrotowej broszury wydawanej w roku 1832.  Jej  treść była „światłem w mroku”  nie tylko dla emigrantów okresu zaborów, np. związanych z obozem Hotelu Lambert, ale również w czołgach polskiej dywizji pancernej w czasie pierwszej wojny światowej.

O wartości patriotycznej utworu LITANIA PIELGRZYMSKA, przypomina Ksawery Pruszyński (1907- 1950) w jednym z tychże opowiadań: „Porzucona Książka”.

W usta swego bohatera opowiadania- Ambrożego, świadka wojny, Pruszyński wkłada treść modlitwy, którą czyta po zmroku z łamiącym się głosem:

„ Panie Boże Wszechmogący! Dzieci narodu wojennego wznoszą ku tobie ręce bezbronne z różnych końców świata. Wołają do Ciebie z głębi kopalni sybirskich i ze śniegów kamczatskich, i ze stepów Algieru,  i Francji, ziemi cudzej…”  

<<Tu głos Ambrożego załamał się nagle, zatrzymał chwilę, aż podjął : >>

„… i Francji, ziemi cudzej. A w Ojczyźnie naszej, w Polsce wiernej Tobie, nie wolno jest wołać do Ciebie! i starcy nasi, kobiety i dzieci modlą się do Ciebie w skrytości, myślą i łzami. Boże Jagiellonów! Boże Sobieskich, Boże Kościuszków! zlituj się nad Ojczyzna naszą i nami.  Pozwól nam modlić się znowu do Ciebie obyczajem przodków, na polu bitwy, z bronią w ręku, przed ołtarzem zrobionym z bębnów i dział, pod baldachimem zrobionym z orłów i chorągwi naszych; a rodzinie naszej pozwól modlić się w kościołach miast naszych i wiosek naszych, a dzieciom na grobach naszych. A wszakże niech się stanie nie nasza wola, ale Twoja. Amen.”

<< I naraz wszyscy, co słyszeli, razem z Ambrożym sami już powiedzieli to: Amen. Wtedy zaś tak jakoś stało się samo, że wszyscy poklękali naraz, ledwo Ambroś przeczytał –dużymi literami stało w książce – „LITANIA PIELGRZYMSKA”. Więc kiedy tylko przeczytał to „litania”, to najpierw poklękał ten i ów, a potem inni w tym mroku, bo już całkiem się ciemnawo zrobiło, i odpowiadali, kiedy ten czytał:>>

„ Kyrie Eleyson, Chryste Eleyson,                                                                                                                 

Boże, Ojcze, któryś wywiódł lud Twój z niewoli egipskiej i wrócił do Ziemi Świętej,           
Wróć nas do Ojczyzny naszej.                                                                                                                        

 Synu Zbawicielu, któryś umęczony i ukrzyżowany, zmartwychwstał i królujesz w chwale,           
Zbudź z martwych Ojczyznę naszą.”

<< I szła nieznana przedtem litania, polska i bliska, aż nauczyli się powtarzać jak w kościele:>>

„ Przez męczeństwo obywateli Oszmiany wyrżniętych w kościołach Pańskich i domach, 
Wybaw nas, Panie.                                                                                                                                       

Przez męczeństwo żołnierzy zamordowanych w Fischau przez Prusaków,                             
Wybaw nas, Panie.

Przez krew wszystkich żołnierzy poległych w wojnie za Wiarę i Wolność, 
Wybaw nas, Panie.

Przez rany, łzy i cierpienia wszystkich niewolników, wygnańców i pielgrzymów polskich,          
Wybaw nas, Panie.

O wojnę powszechną za Wolność Ludów,                                                                                    
Prosimy Cię, Panie.

O broń i orły narodowe,                                                                                                            
Prosimy Cię, Panie.

O grób dla kości naszych w ziemi naszej,                                                                                     
Prosimy Cię, Panie.

<< I tego dnia prześlepili nawet wieczorny komunikat z walk warszawskich, a nie prześlepiali go nigdy. Książka odtąd była już z nami. >>

Na końcu Pruszyński komentuje dalsze losy litanii i jej autorstwo <<niejakiego Adama Mickiewicza. >>

Podrzucona Książka, pochodzi ze zbioru Ksawerego Pruszyńskiego „Trzynaście opowieści” (1946)

Cytuje za : SIEDEM OPOWIADAŃ O MICKIEWICZU, Wybór: Jacek Kajtoch, Krajowa Agencja Wydawnicza 1982, s. 137-139 n.

Dodatkowe linki: Hotel Lambert , Oszmana, Fischau.